Historic places in Pryp'yat'

Ерән урман

1.0/10

Ерән урман (укр. Рудий ліс), ҡайһы берҙә ҡыҙғылт көрән урман, ҡыҙыл урман — Чернобыль АЭС-һына яҡын урынлашҡан, 1986 йылдағы реактор шартлаған ваҡытта таралған радиоактив саңдың иң күп өлөшөн үҙенә алған, 10 км² тирәһе ағастар. Юғары дозалағы йотолған радиация ағастарҙың (башлыса ҡарағайҙарҙың) һәләк булыуына һәм ҡыҙғылт көрән төҫкә инеүенә килтерә. Бынан тыш, төндәрен һәләк булған ағастарҙың яҡтырыуы күҙәтелә (был күренеште ағас ферменттарының радиоактив өлөшсәләр менән тәьҫир итешеүе барлыҡҡа килтерә). Территорияны дезактивациялау эштәре ваҡытында урман бульдозерҙар менән аҡтарып алып ташлана һәм күмелә. Хәҙерге ваҡытта был территорияла урман тәбиғи юл менән тергеҙелеп килә. Әйтергә кәрәк, ЧАЭС-ндағы авария һөҙөмтәһендә ҡарағайҙарға төп радиацион йөкләнеш үҫентеләрҙең үҫеү процессы активлашҡан осорға тура килә. Был осорҙа үҫентеләрҙең радиоһиҙгерлеге, башҡа осор менән сағыштырғанда, 1,5 — 3 тапҡыр арта. Ҡарағайҙың сатыры етерлек дәрәжәлә тығыҙ һәм эффектив фильтр булып тора, был радиоактив саңдың һәм аэрозолдың күп өлөшөнөң ағастар сатырҙарында тотҡарланып ҡалыуына булышлыҡ итте. Ҡарағай ылыҫын 2-3 йыл дауамында ташламай, был, япраҡлы ағастар менән сағыштырғанда, сатырының яйыраҡ тәбиғи таҙарыуына булышлыҡ итә. Ошо фактор ҡарағай ағастарының башҡа төр ағастар менән сағыштырғанда радиацион зарарланыуын көсәйтте.
Ҡарағай урманының радиацион зарарланыуы һөҙөмтәләре алған доза йөкләнешенә туранан тура бәйле булып сыҡты. Радиацион зарарланыу характеры буйынса ғалимдар тарафынан дүрт зона айырып ҡарала:

  1. Ҡарағай ағастары тулыһынса һәләк булған, япраҡлы ағастар өлөшләтә зыян күргән («Ерән урман» тип аталған) зона. 1986—1987 йылдарҙа йотолған доза кимәле (ғалимдар иҫәпләүе буйынса), экспозицион дозаның иң ҙур ҡеүәте — 500 мР/сәғ һәм күберәк булғанда, тышҡы гамма-нурланыш буйынса — 8000—10000 рад тәшкил итте. Был зонаның майҙаны яҡынса 4,5 мең гектар. Был зонала ҡарағайҙың ер өҫтөндәге органдары тулыһынса һәләк булды, ә ылыҫы ҡыҙыл төҫ алды. Бөтә урман радиоактив ташландыҡтың байтаҡ күләмен үҙендә туплап, ысынбарлыҡта «янды». Үле ағасты күмеү кәрәклеге уның радиоактив мәтдәләр менән ныҡ бысранған булыуына бәйле. «Ерән урман» территорияһында урманды тергеҙеү буйынса беренсе сиратта саралар үткәрелде. Был территорияның 500 гектарында урман тергеҙелә лә инде.
  2. Ағастарҙың сублеталь зарарланыу зонаһы, был зонала ағастарҙың 25 % - 40 % -ы, шулай уҡ урман ваҡ ағаслығының (1—2,5 м бейеклектә) күп өлөшө һәләк булды. Ағастарҙың 90—95 % -ның йәш үренделәре һәм бөрөләре зыян күрҙе. Йотолған доза — 1000—8000 рад, экспозицион доза ҡеүәте — 200—250 мР/сәғ. Зонаның майҙаны 12,5 мең гектар, шул иҫәптән ҡарағай урманы — 3,8 мең гектар.
  3. Ҡарағай урманының уртаса зыян күргән зонаһы. Был зона өсөн башлыса йәш үренделәрҙең зарарланыуы хас булды, ә ылыҫ ботаҡтарҙың тик айырым участкаларында ғына һарғайҙы. Шулай уҡ ҡарағайҙың үҫешендә ҙур булмаған морфологик тайпылыштар ғына булды, әммә был ағастар үҙҙәренең йәшәү һәләтен һаҡлап ҡалдылар. Йотолған доза — 400—500 рад, экспозицион дозаның ҡеүәте — 50-200 мР/сәғ. Өсөнсө зонаның майҙаны 43,3 мең гектар тәшкил итте, шул иҫәптән ҡарағай урманы — 11,9 мең гектар.
  4. Көсһөҙ зарарланыу зонаһы, бында үҫеү процессында айырым аномалиялар күҙәтелде. Ҡарағайҙарҙың күҙгә күренеп торған имгәнгән урындары табылманы. Бөтә ағастар ҙа ғәҙәти үҫешен һәм ылыҫының төҫөн һаҡланы. Йотолған доза 50—120 рад тәшкил итте, экспозицион доза ҡеүәте — 20 мР/сәғ.

Әҙәбиәт һәм башҡаһы

  • {{{заглавие}}}.
  • {{{заглавие}}}.
  • Тихомиров Фёдор Анатольевич, Щеглов, Алексей Иванович {{{заглавие}}}. — № 1.
  • Является одной из "локаций" в игре S.T.A.L.K.E.R.

Һылтанмалар

Categories:
Post a comment
Tips & Hints
Arrange By:
There are no tips nor hints for Ерән урман yet. Maybe be you will be the first one to post useful information for fellow travellers? :)
Location
Map
Address

1.3km from Unnamed Road, Київська обл., Україна

Get directions

Hotels nearby

See all hotels See all
Grand Admiral Resort & SPA

starting $186

SunHouse

starting $62

Stockholm Studios

starting $40

Park Hotel Chernigiv

starting $28

Nyvky Plaza Hotel

starting $32

Reikartz Chernihiv

starting $38

Recommended sights nearby

See all See all
Add to wishlist
I've been here
Visited
Prypiat amusement park
Ukraine

Prypiat amusement park (Українська: Парк розваг (Прип'ять)) is a to

Add to wishlist
I've been here
Visited
Чернобыль АЭС-ы
Ukraine

В. И. Ленин исемендәге Чернобыль атом электр станцияһы, ЧАЭС — 1986 й

Add to wishlist
I've been here
Visited
Russian Woodpecker
Ukraine

Russian Woodpecker (Українська: Загоризонтна радіолокаційна станці

Add to wishlist
I've been here
Visited
Касцёл і калегіум езуітаў (Юравічы)
Belarus

Касцёл і калегіум езуітаў (Юравічы) is a tourist attraction, one of t

Add to wishlist
I've been here
Visited
Trinity Monastery (Chernihiv)
Ukraine

Trinity Monastery (Chernihiv) (Українська: Троїцько-

Add to wishlist
I've been here
Visited
Антониевы пещеры
Ukraine

Антониевы пещеры (Українська: Антонієві печери (Черніг

Add to wishlist
I've been here
Visited
Елецкий монастырь
Ukraine

Елецкий монастырь (Українська: Єлецький монастир) is a t

Add to wishlist
I've been here
Visited
Ancient Chernihiv
Ukraine

Ancient Chernihiv (Українська: Національний архітектурно-історичн

Similar tourist attractions

See all See all
Add to wishlist
I've been here
Visited
Old Port of Montreal
Canada

Old Port of Montreal is a tourist attraction, one of the Historic

Add to wishlist
I've been here
Visited
Palacio Barolo
Argentina

Palacio Barolo is a tourist attraction, one of the Historic places in

Add to wishlist
I've been here
Visited
Tomb of Cyrus
Iran

Tomb of Cyrus (پارسی: آرامگاه کوروش بزرگ) is a tourist attraction,

Add to wishlist
I've been here
Visited
Нуленсе меридиан
United Kingdom

Нуленсе меридиан — оҙонлоғо нуль градусҡа тигеҙ булған меридиан.

Add to wishlist
I've been here
Visited
Pentagon Memorial
United States

Pentagon Memorial is a tourist attraction, one of the Historic places

See all similar places